Hoàn thiện hành lang pháp lý cho tài sản số: Cấp thiết thí điểm sàn giao dịch chính thống

Tại buổi đối thoại “Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư” do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam tổ chức ngày 25/3, nhiều ý kiến cho rằng việc xây dựng sàn giao dịch tài sản số chính thống là yêu cầu cấp thiết nhằm kiểm soát rủi ro và đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Phát biểu tại sự kiện, Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho biết, thực tiễn công tác điều tra đang gặp nhiều khó khăn do thiếu khung pháp lý đồng bộ.

“Sự thiếu hụt về quy định pháp lý khiến quá trình điều tra không chỉ gặp khó ở giai đoạn truy vết mà ngay cả khi đã tìm ra manh mối cũng rất khó xử lý do các dòng tiền đều chuyển qua các sàn nước ngoài”, Đại tá Hoàng Ngọc Bách nêu rõ.

Theo ông, việc hình thành các sàn giao dịch trong nước, hoạt động minh bạch và chịu sự giám sát, sẽ góp phần kiểm soát tốt hơn các giao dịch tài sản số. “Sàn giao dịch chính thống sẽ giúp giảm thiểu hành vi vi phạm pháp luật, giúp tăng cường năng lực phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách xám của FATF”, ông Hoàng Ngọc Bách nhấn mạnh.

Bên cạnh vai trò của cơ quan quản lý, các chuyên gia cũng cho rằng thị trường tài sản mã hóa minh bạch cần sự tham gia của nhiều bên, trong đó nhà đầu tư phải chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết. Các sàn giao dịch cần xây dựng quy trình vận hành rõ ràng, kiểm soát chặt chẽ danh tính người dùng, giám sát giao dịch bất thường và tăng cường phối hợp với cơ quan chức năng.

“Cơ quan quản lý cần kiện toàn quy định pháp lý về quản lý giao dịch, chủ động phòng ngừa và xử lý các hành vi lợi dụng tài sản mã hóa để trục lợi”, Đại tá Hoàng Ngọc Bách nhấn mạnh thêm.

Ở góc độ tổ chức, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) cho rằng, việc tổ chức đối thoại là cơ hội để các cơ quan quản lý tiếp cận thực tiễn, từ đó hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý.

“Đây là diễn đàn mở để cơ quan quản lý lắng nghe thực tế, góp phần hoàn thiện các văn bản dưới luật, hướng dẫn thực thi Luật Công nghiệp Công nghệ số và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản mã hoá. Các sàn giao dịch và những tổ chức lớn có tên tuổi trên thế giới cũng đang rất mong chờ những quyết định, thông tin và bước đi cụ thể từ phía Việt Nam để có thể tham gia vào thị trường quy mô hơn 200 tỉ USD này”, ông Phan Đức Trung chia sẻ.

Liên quan đến điều kiện vận hành, ông Tô Trần Hoà, Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) cho biết cơ quan quản lý sẽ đánh giá toàn diện năng lực doanh nghiệp.

“Bên cạnh các điều kiện pháp định như vốn điều lệ hay cấu trúc cổ đông, cơ quan quản lý sẽ tập trung đánh giá năng lực vận hành thực tế của doanh nghiệp, bao gồm chất lượng hệ thống công nghệ, kinh nghiệm đội ngũ và mức độ minh bạch trong hoạt động”, ông Tô Trần Hoà cho hay.

Theo ông, do đây là thị trường mới, tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc triển khai sẽ được thực hiện theo lộ trình thận trọng. “Giai đoạn đầu chỉ nhà đầu tư có sẵn tài sản mã hóa trên sàn quốc tế mới được giao dịch tại sàn Việt Nam”, ông nói.

Đồng thời, công tác nâng cao nhận thức cho nhà đầu tư cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. “Nhiệm vụ phụ trọng tâm trong thời gian tới sẽ là các chương trình phổ cập kiến thức với nhà đầu tư do UBCKNN phối hợp cùng các đơn vị như Bộ Công an, Ngân hàng nhà nước, VBA”, ông Tô Trần Hoà nhấn mạnh.