Diễn đàn Tương lai ASEAN thúc đẩy tư duy dự báo chiến lược, hướng tới thập niên phát triển mới

Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) là sáng kiến do Việt Nam khởi xướng nhằm tạo dựng một không gian trao đổi cởi mở, bao trùm và hướng tới tương lai, nơi các nhà lãnh đạo, học giả và doanh nghiệp cùng thảo luận những vấn đề chiến lược của ASEAN và khu vực.

Sau hai kỳ tổ chức thành công vào các năm 2024 và 2025, AFF đã nhận được sự quan tâm, ủng hộ rộng rãi từ các nước ASEAN và các đối tác. Tiếp nối kết quả này, Diễn đàn lần thứ ba dự kiến diễn ra tại Hà Nội từ ngày 9–10/6 với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”.

Theo Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III, điểm khác biệt của AFF so với các hội nghị truyền thống của ASEAN là không chỉ tập trung giải quyết các vấn đề hiện tại mà còn hướng tới dự báo những thách thức và cơ hội trong tương lai. AFF được xem là sự bổ trợ cần thiết cho các cơ chế đối thoại hiện có của ASEAN, bởi những quyết định ngày hôm nay sẽ có tác động lâu dài đến sự phát triển của khu vực trong nhiều năm tới.

Đại sứ cho rằng ASEAN đang bước sang giai đoạn phát triển mới với sự tham gia của Timor-Leste, nâng tổng số thành viên lên 11 quốc gia. Điều này đặt ra yêu cầu về cách thức vận hành và định hướng phát triển trong bối cảnh đa dạng hơn về thể chế chính trị, trình độ kinh tế và nhu cầu hội nhập. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục củng cố ba trụ cột gồm Cộng đồng Chính trị - An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội vẫn là nền tảng cốt lõi dẫn dắt sự phát triển của ASEAN trong tương lai.

Theo Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III, AFF có ý nghĩa đặc biệt trong việc khuyến khích các nhà lãnh đạo, chuyên gia và học giả cùng trao đổi những vấn đề mới nổi nhưng chưa có lời giải rõ ràng. Qua đó, các quốc gia có thể chuẩn bị tốt hơn về nguồn lực, năng lực thể chế cũng như định hướng chính sách để ứng phó với những biến động của khu vực và thế giới.

Nhấn mạnh về tư duy dự báo chiến lược, Đại sứ cho rằng không thể dự đoán chính xác mọi biến động trong tương lai, song việc chuẩn bị từ sớm là yếu tố then chốt. Ông dẫn chứng về nguy cơ gián đoạn tại Eo biển Hormuz để làm rõ tầm quan trọng của hợp tác năng lượng trong ASEAN.

Theo đó, ASEAN đã từng bước xây dựng các khuôn khổ hợp tác cho phép các quốc gia thành viên hỗ trợ lẫn nhau về nguồn dự trữ năng lượng chiến lược, đồng thời thúc đẩy kết nối lưới điện và hạ tầng năng lượng trong khu vực. Đây được xem là minh chứng cho giá trị của tư duy dự báo chiến lược và khả năng chuẩn bị từ sớm cho các thách thức có thể phát sinh.

Dự kiến khi Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2026, các nội dung liên quan đến nâng cao hiệu quả hợp tác năng lượng sẽ tiếp tục được thúc đẩy. Điều này cho thấy vai trò ngày càng lớn của các vấn đề được dự báo từ sớm đối với tiến trình phát triển của ASEAN.

Đại sứ cũng nhấn mạnh rằng một trong những giá trị cốt lõi của ASEAN là tinh thần đoàn kết và tương trợ giữa các quốc gia thành viên. Trong các tình huống khẩn cấp như xung đột hoặc dịch bệnh tại những khu vực ngoài ASEAN, các nước có thể hỗ trợ công dân của nhau thông qua hệ thống cơ quan đại diện ngoại giao.

Những cơ chế phối hợp này cho thấy tầm nhìn dài hạn cũng như khả năng dự báo của ASEAN trong việc ứng phó với các thách thức toàn cầu.

Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III bày tỏ kỳ vọng rằng Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba sẽ tiếp tục đóng góp các nghiên cứu, khuyến nghị có giá trị về xu hướng phát triển và thách thức trong thập niên tới. Đây có thể trở thành cơ sở quan trọng để các quốc gia xây dựng chính sách, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và phát triển hạ tầng cần thiết, qua đó nâng cao khả năng thích ứng và bảo đảm không quốc gia nào bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển chung của ASEAN.