Công tác dân nguyện: Không chỉ tiếp nhận mà phải trở thành hệ thống cảnh báo chính sách

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong công tác dân nguyện, theo hướng chủ động, đi trước và sâu sát hơn với thực tiễn. Theo đó, dân nguyện không thể chỉ là hoạt động mang tính hành chính như tiếp công dân, xử lý đơn thư hay chuyển kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền.

Quan trọng hơn, đây phải là kênh nắm bắt sớm tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; là công cụ phản ánh chất lượng quản trị quốc gia; đồng thời đóng vai trò như một hệ thống cảnh báo chính sách từ thực tiễn. Khi làm được điều đó, công tác dân nguyện mới thực sự phát huy vai trò là “cầu nối” giữa người dân và bộ máy nhà nước.

Một trong những vấn đề được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý là chất lượng trả lời kiến nghị cử tri. Dù tỷ lệ phản hồi cao là tín hiệu tích cực, nhưng điều cốt lõi không nằm ở số lượng văn bản, mà ở hiệu quả thực chất. Những khó khăn, vướng mắc của người dân có được tháo gỡ hay không, đời sống có chuyển biến hay không mới là thước đo cuối cùng.

Báo cáo tại phiên họp cho thấy nhiều vấn đề dân sinh tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn của cử tri. Trong đó, đáng chú ý là công tác tuyển sinh lớp 10, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, cùng mong muốn Nhà nước tăng cường đầu tư hệ thống trường công lập để bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.

Bên cạnh đó, việc triển khai các dự án trọng điểm tại Hà Nội cũng được dư luận đặc biệt quan tâm. Người dân kỳ vọng quá trình thực hiện phải tuân thủ pháp luật, minh bạch thông tin và bảo đảm quyền lợi chính đáng của các hộ dân bị ảnh hưởng.

Không chỉ dừng ở các lĩnh vực giáo dục và đô thị, nhiều vấn đề khác cũng được phản ánh như băn khoăn về chất lượng và việc triển khai xăng sinh học E10; tình trạng tai nạn lao động nghiêm trọng; nguy cơ thiếu điện trong mùa cao điểm; diễn biến thời tiết cực đoan gây ngập úng, lũ quét, sạt lở đất; cũng như áp lực gia tăng chi phí sinh hoạt do giá điện, xăng dầu biến động.

Trước những vấn đề này, cử tri kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành cần có giải pháp điều hành linh hoạt, chủ động ứng phó và kịp thời tháo gỡ khó khăn cho người dân. Trên cơ sở đó, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề xuất tăng cường kiểm tra chất lượng xăng sinh học E10, đẩy mạnh truyền thông để tạo sự đồng thuận, đồng thời bảo đảm cung ứng điện ổn định.

Đối với các dự án lớn, nhất là tại Hà Nội, yêu cầu đặt ra là phải tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan, đồng thời có chính sách cụ thể cho công tác tái định cư, tái thiết, nhằm ổn định đời sống và sinh kế của người dân trong vùng ảnh hưởng.

Chủ tịch Quốc hội ghi nhận những chuyển biến tích cực trong công tác giải quyết kiến nghị của cử tri, coi đây là kết quả của sự phối hợp trách nhiệm trong toàn hệ thống chính trị. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều vấn đề nổi lên cần được xử lý quyết liệt hơn trong thời gian tới.

Theo đó, cần phân loại rõ từng nhóm vụ việc để có hướng giải quyết phù hợp; những trường hợp có đủ căn cứ phải được xử lý dứt điểm, tránh tình trạng né tránh hoặc kéo dài. Đồng thời, việc phối hợp giữa các cơ quan, đặc biệt với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cần được tăng cường để nâng cao hiệu quả tổng thể.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các báo cáo dân nguyện không chỉ dừng ở việc phản ánh tình hình mà phải đi sâu phân tích xu hướng, chỉ rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm cụ thể, đề xuất giải pháp và có cơ chế theo dõi sau kiến nghị. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tính liên tục và hiệu quả trong xử lý các vấn đề dân sinh.

Cũng tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét nhiều nội dung quan trọng, trong đó có kế hoạch giám sát việc quản lý, sử dụng trụ sở làm việc sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Đây là chuyên đề giám sát đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, được yêu cầu chuẩn bị kỹ lưỡng, khoa học và gắn với mục tiêu phòng, chống tham nhũng, lãng phí.

Thực tế cho thấy, việc xử lý các trụ sở, tài sản công dôi dư sau sắp xếp còn chậm, hiệu quả khai thác chưa cao, gây lãng phí nguồn lực. Do đó, việc giám sát chặt chẽ nội dung này không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý tài sản công mà còn góp phần củng cố niềm tin của người dân.

Trong bối cảnh nhiều vấn đề xã hội phát sinh nhanh và phức tạp, yêu cầu đặt ra với công tác dân nguyện không chỉ là “lắng nghe” mà phải “nhìn xa”, “dự báo sớm” và “hành động kịp thời”. Khi thực hiện tốt vai trò này, dân nguyện sẽ không chỉ là nơi tiếp nhận tiếng nói của nhân dân, mà còn trở thành nền tảng quan trọng giúp hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia.