Người thầy thuốc quân y và triết lý “chữa lành trước khi làm đẹp”

Trong không gian phòng mổ của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, mỗi quyết định cầm dao của bác sĩ không chỉ là một thao tác chuyên môn, mà còn là sự cân nhắc giữa trách nhiệm, đạo đức và tương lai của người bệnh. Với Thiếu tướng, PGS.TS Vũ Ngọc Lâm – Phó Giám đốc bệnh viện, chuyên gia đầu ngành về phẫu thuật tạo hình sọ mặt và vi phẫu – điều quan trọng nhất không nằm ở việc “có làm được hay không”, mà là “làm xong sẽ mang lại điều gì”.

Sau hơn ba thập kỷ trong nghề, ông đã trực tiếp thực hiện hàng nghìn ca phẫu thuật lớn nhỏ. Nhưng điều ông trân trọng nhất không phải là những thành tựu kỹ thuật hay danh hiệu, mà là khoảnh khắc người bệnh mỉm cười khi tìm lại chính mình sau biến cố.

Khoác trên mình hai màu áo – xanh của người lính và trắng của người thầy thuốc – ông kiên định với một triết lý giản dị: phẫu thuật thẩm mỹ chỉ có ý nghĩa khi được đặt trên nền tảng chữa lành.

Giữa ranh giới của khoa học và trách nhiệm.

Phẫu thuật tạo hình là lĩnh vực đặc biệt, nơi ranh giới giữa khoa học và nghệ thuật luôn song hành. Theo Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm, trong ngành này không tồn tại sự tách biệt giữa “tạo hình” và “thẩm mỹ”. Tạo hình là nền tảng cốt lõi, còn thẩm mỹ là bước phát triển tiếp theo nhằm hoàn thiện vẻ ngoài.

Điều đó đồng nghĩa, trước khi làm cho một người đẹp hơn, bác sĩ phải có đủ năng lực phục hồi những tổn thương của họ. Một bác sĩ thẩm mỹ chân chính cần được đào tạo bài bản về giải phẫu, tạo hình và xử lý biến chứng, bởi sự an toàn của người bệnh luôn là ưu tiên cao nhất.

Ông nhấn mạnh, trong thực tế không phải ca nào có thể làm cũng nên làm. Có những can thiệp tưởng chừng đơn giản nhưng lại mang tính “một chiều”, khi đã thực hiện thì không thể quay lại trạng thái ban đầu. Vì vậy, biết nói “không” cũng là một phần quan trọng trong nghề.

Những vết thương không nhìn thấy

Trong hành trình làm nghề, điều khiến ông trăn trở nhiều nhất không phải là kỹ thuật khó, mà là những tổn thương vô hình của người bệnh. Đó là mặc cảm của người phụ nữ sau điều trị ung thư vú, là sự tự ti của những người mang dị tật bẩm sinh, hay những nạn nhân bỏng sống nhiều năm với ký ức đau đớn.

Theo ông, vết thương thể xác có thể chữa lành bằng y học, nhưng tổn thương về tâm lý mới là điều kéo dài và khó vượt qua nhất. Chính vì vậy, phẫu thuật tạo hình không chỉ dừng lại ở việc chỉnh sửa cơ thể, mà còn là hành trình khôi phục niềm tin sống.

Ông từng nhớ về một bệnh nhân trẻ – một cô giáo từng có tương lai rộng mở nhưng bị tai nạn bỏng khiến khuôn mặt biến dạng nghiêm trọng. Sau nhiều lần phẫu thuật, diện mạo của cô dần được cải thiện, và quan trọng hơn, cô tìm lại được sự tự tin để quay lại cuộc sống, lập gia đình và sinh con.

Với vị bác sĩ, những câu chuyện như vậy chính là phần thưởng lớn nhất của nghề. Một ca phẫu thuật không chỉ thay đổi ngoại hình, mà đôi khi còn mở ra một tương lai hoàn toàn khác.

Giữ giới hạn trong một xã hội đề cao ngoại hình

Trải qua thời gian học tập và làm việc tại các quốc gia có ngành thẩm mỹ phát triển như Hàn Quốc, Australia, Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm chứng kiến rõ sự thay đổi trong quan niệm làm đẹp của xã hội hiện đại

Khi đời sống nâng cao, nhu cầu hoàn thiện ngoại hình là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, ông cho rằng làm đẹp văn minh không phải là chạy theo những chuẩn mực xa lạ hay đánh đổi sức khỏe để trở thành một phiên bản khác của người khác.

Theo ông, giá trị cốt lõi của phẫu thuật thẩm mỹ là giúp mỗi người trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình, chứ không phải xóa bỏ bản sắc cá nhân.

Chính vì vậy, trong nhiều trường hợp, dù có thể thực hiện về mặt kỹ thuật, ông vẫn lựa chọn từ chối nếu nhận thấy can thiệp đó không thực sự cần thiết hoặc tiềm ẩn rủi ro.

Đào tạo bác sĩ giỏi nghề, vững đạo đức

Bên cạnh công tác chuyên môn, Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm còn dành nhiều tâm huyết cho đào tạo thế hệ bác sĩ trẻ. Với ông, một bác sĩ giỏi không chỉ cần tay nghề, mà còn phải có nền tảng văn hóa và đạo đức nghề nghiệp vững chắc.

Ông cho rằng kỹ thuật có thể tiếp tục trau dồi theo thời gian, nhưng đạo đức phải được hình thành ngay từ đầu. Bởi chính hệ giá trị đó sẽ quyết định cách người bác sĩ sử dụng kiến thức của mình.Trong thực tế, có những người rất nhanh nhạy về kỹ thuật, nhưng nếu thiếu chuẩn mực nghề nghiệp, họ không thể phù hợp với môi trường bệnh viện. Với ông, giới hạn đạo đức chính là “la bàn” giúp người thầy thuốc đưa ra quyết định đúng đắn.

Hành trình không chỉ là làm đẹp

Sau hơn 30 năm gắn bó với nghề, Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm vẫn giữ nguyên niềm tin ban đầu: đặt con người làm trung tâm của mọi quyết định chuyên môn. Ông ủng hộ nhu cầu làm đẹp, nhưng đó phải là một hành trình tỉnh táo và có trách nhiệm.

Theo ông, vẻ đẹp bền vững không chỉ đến từ ngoại hình, mà còn từ tri thức, nhân cách và sự tự tin. Phẫu thuật tạo hình, vì thế, là nơi khoa học gặp gỡ nghệ thuật, nhưng đích đến cuối cùng vẫn là cuộc sống tốt đẹp hơn cho người bệnh.

Và với người thầy thuốc quân y ấy, giá trị lớn nhất của nghề không nằm ở những kỹ thuật khó, mà ở cơ hội được chứng kiến một cuộc đời bước sang trang mới – sau khi được chữa lành.