500 ngày đêm tìm lại tên liệt sĩ: Mỗi mẫu ADN thắp sáng hy vọng đoàn tụ

Hơn 50 năm chờ một ngày biết nơi người thân yên nghỉ

Những ngày cuối tháng 6, tại các điểm thu nhận mẫu ADN ở Nghệ An, nhiều người cao tuổi lặng lẽ có mặt từ sáng sớm. Trên tay họ là giấy báo tử đã úa màu, những tấm ảnh cũ cùng hồ sơ được gìn giữ suốt nhiều thập kỷ với mong mỏi duy nhất: tìm được thông tin về người thân đã hy sinh.

Bà Nguyễn Thị Xuyên (75 tuổi, huyện Thanh Chương) vẫn không quên người em trai Nguyễn Văn Kiều, hy sinh năm 1970 tại chiến trường miền Nam. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, gia đình chưa từng biết chính xác phần mộ của ông ở đâu.

Nhận hướng dẫn lấy mẫu ADN, bà xúc động cho biết đây là cơ hội hiếm hoi để gia đình tiếp tục nuôi hy vọng sau nhiều năm tìm kiếm không kết quả. Trước đó, cha mẹ rồi đến anh trai bà đều lần lượt qua đời mà chưa thực hiện được tâm nguyện đưa người thân trở về.

Hoàn cảnh của bà Phạm Thị Vĩ (87 tuổi) cũng chất chứa nỗi niềm tương tự. Người em trai Phạm Văn Xuân hy sinh năm 1970, chỉ để lại một tờ giấy báo tử với vài dòng thông tin ngắn gọn và một bức ảnh cũ. Suốt hơn 50 năm, gia đình đã đi khắp nhiều nghĩa trang, tìm gặp đồng đội cũ, gửi đơn đến nhiều cơ quan nhưng vẫn chưa có manh mối xác thực.

Điều bà mong mỏi không chỉ là đưa em về quê hương mà ít nhất biết chính xác nơi người em đang yên nghỉ để có thể thắp nén hương và gọi đúng tên trên bia mộ.

ADN mở thêm cánh cửa tìm lại danh tính liệt sĩ

Nếu trước đây việc xác định danh tính chủ yếu dựa vào hồ sơ lưu trữ, ký ức đồng đội hoặc thông tin truyền miệng thì nay, công nghệ ADN đang trở thành giải pháp mang lại nhiều kỳ vọng.

Theo lực lượng chức năng, nhiều trường hợp thân nhân trực hệ đã mất nên việc lấy mẫu phải thực hiện từ cháu, chắt hoặc người cùng dòng mẹ. Điều này khiến quá trình giám định và đối sánh gene phức tạp hơn, đòi hỏi độ chính xác rất cao.

Từ ngày 25/6 đến 1/7/2026, Công an tỉnh Nghệ An triển khai đợt cao điểm thu nhận mẫu ADN tại 130 xã, phường với bảy điểm lấy mẫu trên toàn tỉnh. Qua rà soát, hơn 21.000 thân nhân liệt sĩ đủ điều kiện được mời tham gia để phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu ADN.

Để bảo đảm chất lượng thông tin, dữ liệu của các thân nhân được cập nhật, đối chiếu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư trước khi thu nhận mẫu. Hơn 370 cán bộ, chiến sĩ được huy động thực hiện nhiệm vụ liên tục nhằm hoàn thành đúng tiến độ.

Không chỉ là nhiệm vụ, đó còn là trách nhiệm tri ân

Giữa thời tiết nắng nóng gay gắt, các điểm lấy mẫu vẫn duy trì hoạt động từ sáng sớm đến tối muộn. Với nhiều trường hợp tuổi cao, sức yếu hoặc sinh sống xa địa phương, lực lượng công an phối hợp chính quyền bố trí phương tiện đưa đón, thậm chí đến tận nhà để thu nhận mẫu sinh phẩm.

Các đoàn thể địa phương cũng tham gia hỗ trợ tiếp đón, hướng dẫn thủ tục và chăm sóc người dân trong suốt quá trình lấy mẫu.

Theo lãnh đạo Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Nghệ An, mỗi mẫu ADN đều mang theo niềm hy vọng của một gia đình đã chờ đợi suốt hàng chục năm. Vì vậy, chiến dịch không đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là hoạt động thể hiện trách nhiệm và đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của thế hệ hôm nay.

Bảo mật dữ liệu, nối dài hy vọng đoàn tụ

Toàn bộ dữ liệu ADN và thông tin cá nhân của thân nhân liệt sĩ được quản lý trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo quy trình bảo mật nghiêm ngặt. Từ khâu thu nhận, bảo quản, vận chuyển đến giám định và đối sánh đều được thực hiện theo đúng quy định chuyên môn nhằm bảo đảm tính chính xác và an toàn.

Mỗi mẫu ADN được bổ sung vào ngân hàng dữ liệu không chỉ là một thông tin khoa học mà còn là thêm một cơ hội giúp xác định danh tính những liệt sĩ chưa biết tên, góp phần đưa các anh trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ mong ngóng.

Đây là bản viết mới hoàn toàn, thay đổi tiêu đề, sapo, bố cục và cách diễn đạt để hạn chế trùng lặp với bài gốc, phù hợp sử dụng như một bài báo độc lập.