Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo việc làm bền vững trên cả nước

Văn phòng Trung ương Đảng vừa ban hành Thông báo số 123-TB/VPTW ngày 16/7/2026, thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Bộ Nội vụ và một số cơ quan về chất lượng nguồn lao động Việt Nam, giải pháp tạo việc làm bền vững và công tác đào tạo nguồn nhân lực trong giai đoạn phát triển mới.

Buổi làm việc diễn ra ngày 8/7/2026 với sự tham dự của lãnh đạo nhiều ban, bộ, ngành Trung ương. Sau khi nghe báo cáo của Bộ Nội vụ cùng ý kiến của các đại biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra nhiều định hướng lớn nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Chuyển từ lợi thế lao động giá rẻ sang nguồn nhân lực chất lượng cao

Theo kết luận, nguồn lao động Việt Nam được xác định là tài sản quý giá, giữ vai trò nền tảng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc đầu tư cho con người không chỉ là chính sách an sinh xã hội mà còn là chiến lược phát triển lâu dài.

Tổng Bí thư đánh giá lực lượng lao động Việt Nam có nhiều lợi thế như đông đảo, cần cù, khả năng thích ứng tốt và tinh thần học hỏi cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, những lợi thế truyền thống sẽ không còn đủ nếu không được chuyển hóa thành nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, kỹ năng và năng suất lao động cao.

Thông báo cũng chỉ ra nhiều hạn chế của thị trường lao động hiện nay như chất lượng lao động chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, thiếu kỹ năng nghề, ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng xanh và tác phong công nghiệp. Lao động phi chính thức vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên còn ở mức cao và quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh.

Đặc biệt, công tác đánh giá chất lượng nguồn lao động hiện vẫn thiên về số lượng thay vì hiệu quả sử dụng và mức đóng góp vào năng suất lao động quốc gia.

Tạo việc làm bền vững tại đô thị gắn với tăng trưởng kinh tế

Đối với khu vực đô thị, Tổng Bí thư yêu cầu phát triển mạnh nhu cầu tuyển dụng thông qua thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các ngành được ưu tiên bao gồm công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, logistics, thương mại điện tử, dịch vụ chất lượng cao, kinh tế số và kinh tế xanh.

Việc quy hoạch phát triển kinh tế phải gắn chặt với mục tiêu tạo việc làm ổn định, có năng suất cao. Đồng thời, các chính sách ưu đãi đầu tư cần hướng đến những dự án có khả năng tạo nhiều việc làm, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực ngay trong doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, việc mở rộng khu vực việc làm chính thức cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm từng bước giảm lao động phi chính thức. Người lao động cần được ký hợp đồng lao động, tham gia bảo hiểm xã hội và được bảo đảm đầy đủ quyền lợi.

Tổng Bí thư cũng yêu cầu quan tâm phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, trường học, y tế, giao thông công cộng và các thiết chế văn hóa tại các khu công nghiệp nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động.

Phát triển sinh kế bền vững cho khu vực nông thôn

Đối với nông thôn, định hướng lớn là tạo việc làm ngay tại địa phương thông qua nâng cao giá trị lao động trong nông nghiệp.

Theo đó, ngành nông nghiệp cần chuyển mạnh sang mô hình công nghệ cao, nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn gắn với chế biến sâu, logistics và thương mại điện tử. Người nông dân không chỉ là người sản xuất mà phải trở thành chủ thể trong chuỗi giá trị.

Thông báo cũng nhấn mạnh việc phát triển công nghiệp nông thôn, làng nghề, cụm công nghiệp, chế biến nông sản, dịch vụ cơ khí, vận tải, thương mại, năng lượng tái tạo, chương trình OCOP, du lịch nông thôn và kinh tế hợp tác.

Song song với đó là mở rộng đào tạo nghề, hỗ trợ người lao động chuyển đổi nghề nghiệp, trang bị kỹ năng số, kỹ năng xanh và kiến thức pháp luật để thích ứng với thị trường lao động mới.

Quan tâm việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số

Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu xây dựng chính sách việc làm phù hợp với điều kiện của từng vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tổng Bí thư nhấn mạnh việc đào tạo nghề phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, tránh đào tạo hình thức hoặc chạy theo phong trào. Hiệu quả đào tạo cần được đánh giá bằng số việc làm tạo ra, khả năng tiêu thụ sản phẩm và mức tăng thu nhập của người dân.

Các ngành nghề phù hợp được khuyến khích phát triển gồm nông nghiệp đặc sản, kinh tế rừng, dược liệu, chăn nuôi, thủ công truyền thống, du lịch cộng đồng, thương mại điện tử và các sản phẩm đặc trưng địa phương.

Nhà nước sẽ tăng cường hỗ trợ hạ tầng, tín dụng, đào tạo và kết nối thị trường, trong khi doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia xây dựng thương hiệu, bao tiêu sản phẩm và hướng dẫn kỹ thuật.

Đổi mới toàn diện công tác đào tạo nhân lực

Theo kết luận, Việt Nam cần xây dựng hệ thống phát triển kỹ năng quốc gia theo hướng hiện đại, chuyển từ đào tạo đáp ứng nhu cầu trước mắt sang chuẩn bị năng lực cạnh tranh lâu dài.

Một số giải pháp trọng tâm gồm:

Đổi mới phân luồng giáo dục, phát triển giáo dục nghề nghiệp và đại học ứng dụng.

Xây dựng cơ chế liên thông giữa giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và đại học.

Nâng cao vị thế của lao động kỹ thuật và lao động thực hành.

Khuyến khích học nghề trở thành con đường phát triển có thu nhập và cơ hội thăng tiến.

Đặc biệt, doanh nghiệp sẽ giữ vai trò trung tâm trong mô hình liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Các doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình đào tạo, tiếp nhận thực tập, đánh giá kỹ năng và cam kết tuyển dụng sau đào tạo.

Thông báo cũng yêu cầu xây dựng chuẩn kỹ năng nghề quốc gia, phát triển hồ sơ kỹ năng của người lao động và đổi mới cơ chế phân bổ ngân sách đào tạo theo hiệu quả việc làm, mức lương sau tốt nghiệp và mức độ hài lòng của doanh nghiệp.

Mở rộng cơ hội việc làm trong và ngoài nước

Tổng Bí thư xác định đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tiếp tục là kênh quan trọng để tạo việc làm, nâng cao thu nhập, tiếp cận công nghệ, ngoại ngữ và kỹ năng quản trị hiện đại.

Sau khi trở về nước, lực lượng lao động này cần được kết nối với doanh nghiệp, khu công nghiệp, chương trình khởi nghiệp và hợp tác xã nhằm phát huy hiệu quả nguồn nhân lực đã được đào tạo.

Cùng với đó là chính sách thu hút chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia quốc tế và lao động kỹ thuật cao tham gia các dự án công nghệ, đồng thời bảo đảm việc chuyển giao công nghệ và đào tạo đội ngũ lao động Việt Nam.

Xây dựng thị trường lao động hiện đại, minh bạch

Về tổ chức thực hiện, Tổng Bí thư giao Đảng ủy Chính phủ khẩn trương xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực quốc gia và thị trường lao động hiện đại.

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm rà soát thực trạng nguồn lao động, xây dựng bản đồ thiếu hụt kỹ năng theo từng ngành và địa phương, ban hành danh mục nghề trọng điểm cần đào tạo, triển khai chương trình việc làm bền vững cho thanh niên, lao động nông thôn, lao động phi chính thức và lao động chịu tác động của chuyển đổi số.

Đồng thời, cần hoàn thiện chính sách phát triển việc làm chính thức, nâng cao hiệu quả đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài và xây dựng bộ chỉ số giám sát hằng năm về chất lượng nguồn lao động, việc làm, thu nhập và bảo hiểm xã hội.

Về lâu dài, mục tiêu là hình thành thị trường lao động hiện đại, minh bạch, linh hoạt và hội nhập quốc tế; phát triển hệ thống dữ liệu liên thông về việc làm, đào tạo, bảo hiểm và doanh nghiệp; xây dựng hệ thống dự báo nhu cầu nhân lực quốc gia, qua đó từng bước chuyển từ lợi thế lao động giá rẻ sang lợi thế nguồn nhân lực chất lượng cao, coi con người là trung tâm, là động lực và mục tiêu của sự phát triển bền vững.