TP.HCM làm mới bảo tàng bằng công nghệ và nghệ thuật, phát huy giá trị di sản văn hóa

Sở hữu hệ thống 25 bảo tàng với nhiều bảo vật quốc gia và bộ sưu tập giá trị, TP.HCM đang từng bước đổi mới hoạt động bảo tồn và phát huy di sản theo hướng hiện đại. Việc ứng dụng công nghệ số, kết hợp nghệ thuật biểu diễn và phát triển các sản phẩm trải nghiệm đã giúp các bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với người dân và du khách trong nước, quốc tế.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động bảo tàng

Hiện TP.HCM có 25 bảo tàng, gồm 14 bảo tàng công lập và 11 bảo tàng ngoài công lập. Những năm gần đây, nhiều đơn vị đã chủ động đổi mới phương thức trưng bày, ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm nâng cao trải nghiệm cho khách tham quan.

Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ là một trong những đơn vị tiên phong khi đưa công nghệ số vào không gian trưng bày. Từ năm 2020, bảo tàng đã đưa vào vận hành phòng trưng bày ứng dụng kỹ thuật hiện đại với khả năng mở rộng dữ liệu, cho phép bổ sung các hiện vật trình chiếu 3D, tạo nên trải nghiệm trực quan và sinh động.

Trong khi đó, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh - một trong những bảo tàng thu hút đông khách nhất Việt Nam - đã ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR), hệ thống âm thanh, ánh sáng và mô phỏng không gian nhằm tái hiện nhiều hiện vật, sự kiện lịch sử một cách chân thực, giúp người xem có thêm nhiều cảm xúc khi tham quan.

Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM cũng đang số hóa các bảo vật quốc gia như tác phẩm Vườn xuân Trung - Nam - Bắc của họa sĩ Nguyễn Gia Trí và Thanh niên thành đồng của họa sĩ Nguyễn Sáng bằng công nghệ VR kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI), mở ra cách tiếp cận mới đối với các tác phẩm nghệ thuật có giá trị.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, các bảo tàng đã không ngừng đổi mới nội dung trưng bày, tăng cường hiện vật gốc, áp dụng công nghệ hiện đại và triển khai nhiều chương trình giáo dục di sản dành cho học sinh, sinh viên. Đồng thời, nhiều đơn vị còn phát triển mô hình tham quan trực tuyến 3D, giúp công chúng dễ dàng tiếp cận di sản ở bất cứ đâu.

Đến nay, hệ thống bảo tàng trên địa bàn đã số hóa hơn 249.000 dữ liệu 2D gồm hình ảnh, tư liệu và hồ sơ hiện vật, cùng hơn 2.100 dữ liệu 3D, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo tồn di sản.

Đưa nghệ thuật vào không gian bảo tàng

Song song với chuyển đổi số, nhiều bảo tàng tại TP.HCM cũng tích cực mở rộng không gian văn hóa thông qua các chương trình nghệ thuật, lễ hội và hoạt động giao lưu quốc tế.

Các sự kiện như Lễ hội Áo dài, Lễ hội Du lịch, Lễ hội Sông nước hay Lễ hội Việt - Nhật đều lựa chọn bảo tàng làm địa điểm tổ chức, góp phần quảng bá văn hóa truyền thống và thu hút đông đảo du khách.

Bảo tàng Áo dài trở thành điểm hẹn văn hóa quen thuộc với nhiều đoàn khách quốc tế thông qua các chương trình triển lãm, trình diễn áo dài, giao lưu nghệ thuật và hoạt động giáo dục, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm TP Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều chương trình nghệ thuật đặc sắc đã được tổ chức tại các bảo tàng. Không gian di sản được kết hợp với âm nhạc, ánh sáng và nghệ thuật trình diễn, tạo nên những trải nghiệm mới mẻ cho công chúng.

Nổi bật là chương trình "Hồn quê trong phố" tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM. Chương trình tái hiện hình ảnh chợ quê Nam Bộ với bánh dân gian, trái cây đặc sản, thức uống truyền thống cùng nhiều tiết mục nghệ thuật dân tộc, mang đến không gian văn hóa giàu bản sắc ngay giữa trung tâm thành phố.

Theo đại diện Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen, mô hình này sẽ được phát triển thành chương trình biểu diễn định kỳ, kết hợp nghệ thuật biểu diễn, kiến trúc di sản, công nghệ trình diễn và các hoạt động trải nghiệm nhằm tạo nên sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của TP.HCM.

Góp phần phát triển du lịch văn hóa và kinh tế đêm

Đại diện Sở Du lịch TP.HCM cho biết, mỗi năm hệ thống bảo tàng trên địa bàn đón hơn 4 triệu lượt khách, từng bước khẳng định vai trò là nguồn tài nguyên quan trọng trong phát triển du lịch văn hóa.

Việc kết hợp giữa bảo tồn di sản với công nghệ hiện đại, nghệ thuật biểu diễn và các hoạt động trải nghiệm không chỉ giúp làm mới hình ảnh bảo tàng mà còn góp phần hình thành nhiều sản phẩm du lịch đặc sắc, thúc đẩy phát triển kinh tế đêm và nâng cao sức hấp dẫn của TP.HCM trên bản đồ du lịch văn hóa.