Theo Dân Trí, khi trời trở lạnh, tuần hoàn máu ngoại vi thường giảm, các cơ quan nội tạng phải làm việc nhiều hơn để duy trì thân nhiệt. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, đây cũng là giai đoạn gan và thận chịu áp lực lớn hơn trong quá trình chuyển hóa và đào thải chất độc.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo, chế độ ăn giàu chất xơ, chất béo lành mạnh và chất chống oxy hóa có vai trò quan trọng trong việc duy trì chức năng gan, thận và hệ miễn dịch, đặc biệt ở người cao tuổi và những người có bệnh nền mạn tính.
Trong bối cảnh đó, một số thực phẩm quen thuộc, dễ tìm cho thấy hiệu quả rõ rệt nếu được bổ sung hợp lý trong mùa lạnh.
Mè đen
Ảnh minh họa.
Mè đen là thực phẩm được sử dụng lâu đời trong ẩm thực Á Đông. Theo dữ liệu dinh dưỡng của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), mè đen giàu axít béo không bão hòa, vitamin E, canxi và các hợp chất chống oxy hóa.
Nhiều nghiên cứu cho thấy vitamin E và chất béo không bão hòa giúp bảo vệ tế bào gan khỏi stress oxy hóa, đồng thời hỗ trợ chức năng mạch máu và xương khớp.
Với hệ tiêu hóa, mè đen có tác dụng nhuận tràng nhẹ, hỗ trợ phòng táo bón, tình trạng thường gặp khi trời lạnh do uống ít nước và giảm vận động.
Các chuyên gia khuyến nghị mè đen nên được rang chín và xay thô để tăng khả năng hấp thu. Có thể thêm vào cháo, sữa chua hoặc ngũ cốc buổi sáng. Tuy nhiên, do mè đen giàu năng lượng, người trưởng thành chỉ nên dùng với lượng vừa phải.
Hạt dẻ
Hạt dẻ là thực phẩm đặc trưng của mùa lạnh, giàu tinh bột, vitamin nhóm B và chất xơ. Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), các nguồn tinh bột tự nhiên đi kèm chất xơ giúp cung cấp năng lượng ổn định và có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Với người lớn tuổi, hạt dẻ hấp hoặc hầm mềm không chỉ dễ nhai, dễ tiêu mà còn giúp duy trì thân nhiệt tốt hơn trong mùa lạnh.
Một số nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy vitamin nhóm B trong hạt dẻ tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, giúp hạn chế cảm giác mệt mỏi kéo dài.
Tuy nhiên, chuyên gia dinh dưỡng lưu ý, người mắc đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa nên kiểm soát lượng hạt dẻ tiêu thụ để tránh nạp quá nhiều tinh bột trong một bữa ăn.
Khoai mỡ
Ảnh minh họa.
Khoai mỡ là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn gia đình Việt. Loại củ này chứa nhiều mucin, một chất nhầy tự nhiên có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày và hỗ trợ tiêu hóa.
Theo các nghiên cứu đăng tải trên tạp chí dinh dưỡng châu Á, mucin giúp giảm kích ứng niêm mạc, hỗ trợ người có dạ dày nhạy cảm hoặc dễ đầy bụng khi thời tiết thay đổi. Ngoài ra, khoai mỡ cung cấp carbohydrate hấp thu chậm, giúp duy trì năng lượng ổn định và hạn chế tình trạng hạ đường huyết.
Các món như khoai mỡ hấp, canh khoai mỡ hoặc khoai mỡ hầm xương phù hợp với người cao tuổi. Tuy nhiên, khoai mỡ cần được nấu chín kỹ trước khi ăn để tránh gây kích ứng, và người có bệnh thận mạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Những thói quen giúp gan khỏe mạnh
Theo Sức khỏe & Đời sống, thói quen ăn uống lành mạnh và sống khoa họcViệc duy trì thói quen sinh hoạt khoa học và xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh cũng là một cách giúp gan khỏe tăng hệ miễn dịch.
Mùa lạnh ăn uống đủ chất là quan trọng, ngoài ra các món ăn mềm nóng như rau củ vào mùa lạnh giúp tăng cường đề kháng, cho thêm tỏi, nghệ vào các món thường ngày có thể cung cấp chất chống viêm cho gan.
Nên chọn ăn thực phẩm đa dạng chất dinh dưỡng như: ngũ cốc nguyên hạt, trái cây và rau quả, protein nạc, sữa và chất béo lành mạnh. Các loại thực phẩm như bưởi, việt quất, quả hạch và cá béo được khuyến khích ăn vì có lợi cho gan. Bổ sung thực phẩm chứa nhiều chất xơ như: trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt giúp gan khỏe mạnh.
Cần đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày vì uống đủ nước sẽ loại bỏ độc tố khỏi cơ thể và do đó giúp gan khỏe mạnh. Trong mùa đông, mọi người có xu hướng ít vận động và tránh các hoạt động thể chất, do đó, việc uống nhiều nước, nhất là nước ấm hơn vào mùa đông là đặc biệt quan trọng.
Hạn chế uống loại nước nhiều đường như: các loại nước đóng sẵn, cà phê sữa vì chứa lượng đường cao và có thể khiến cơ thể mất nước nhiều hơn.
Hạn chế thức ăn béo, nhiều đường và mặn vì theo thời gian sẽ ảnh hưởng tới chức năng gan. Đồ ăn nhanh, đồ ăn đóng hộp, đồ chiên rán có thể ảnh hưởng tới sức khỏe gan.
Hạn chế dùng các loại đồ uống có chứa cồn
Về mùa lạnh nhiều người thường cho rằng uống rượu để ấm áp điều này dẫn đến hại gan. Uống rượu bia là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn tới xơ gan. Khi gan xử lý rượu, một số hóa chất độc hại được giải phóng gây tổn thương gan, dẫn đến bệnh gan do rượu.
Vì vậy, thay việc uống bia rượu và các chất kích thích khác thì nên dùng trà thảo dược giúp tốt cho gan như: trà hoa cúc, trà gừng, actiso,… có tác dụng thanh nhiệt, tăng cường chức năng gan và thận.
Giữ thói quen tập thể dục thường xuyên
Mùa đông lạnh nhiều người ngại tập thể dục vì vậy để gan khỏe mạnh chúng ta nên vẫn nên giữ thói quen này. Hãy tập thể dục trong nhà hay đi bộ khi thời tiết ấm áp. Bởi tập thể dục thường xuyên không chỉ duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh mà còn tốt cho gan. Mỗi người nên dành 30 phút tập thể dục mỗi ngày, ít nhất 150 phút hoạt động mỗi tuần để cải thiện nồng độ men gan và chức năng gan tổng thể, đồng thời giảm nguy cơ phát triển bệnh gan nhiễm mỡ.
Thói quen khám sức khỏe định kỳ
Khám sức khỏe định kỳ là vô cùng quan trọng, trong đó có việc kiểm tra gan định kỳ giúp phát hiện các chỉ số khác nhau liên quan đến chức năng gan và chuyển hóa thông qua các phương pháp xét nghiệm sinh hóa, từ đó phản ánh tình trạng cơ bản của chức năng gan. Trong trường hợp bạn thường xuyên uống nhiều rượu, hoặc có tiền sử gia đình mắc các bệnh về gan, cần đi khám bác sĩ chuyên khoa để chẩn đoán chính xác bệnh. Việc phát hiện và điều trị sớm sẽ giúp người bệnh duy trì sức khỏe, kéo dài tuổi thọ, hiệu quả điều trị cao hơn.
Tóm lại: Để chủ động bảo vệ sức khỏe cũng như gan trong mùa đông lạnh giá nên lưu ý thực hiện một số biện pháp sau:
Giữ ấm cơ thể thật tốt trong thời tiết chuyển lạnh, đặc biệt là các vùng cơ thể nhạy cảm như tai, cổ, ngực, tay chân, vùng bụng,... ; với trẻ em cần ủ ấm cẩn thận trước khi cho ra ngoài trời.
Phòng tránh lây nhiễm chéo nơi công cộng bằng cách thường xuyên đeo khẩu trang và giữ khoảng cách. Tuyệt đối tránh tiếp xúc với những người có dấu hiệu mắc bệnh lây qua đường hô hấp như cúm, thủy đậu, ho gà, sởi, rubella,...ngoài ra tiêm phòng đầy đủ cũng là biện pháp phòng bệnh chủ động.
Rèn luyện thói quen ăn chín, uống sôi. Xây dựng thực đơn ăn uống đầy đủ các nhóm dưỡng chất như tinh bột (cơm, gạo, lúa mì,...), chất đạm (trứng, hạnh nhân, ức gà,...), chất béo lành mạnh (bơ, phô mai, các loại hạt,...), vitamin (khoai lang, cà rốt, ớt chuông, gan động vật,...) và khoáng chất (rau xanh, thịt, trứng,...).
Vệ sinh cá nhân đảm bảo, thường xuyên rửa tay với xà phòng, vệ sinh tai mũi họng bằng nước muối, khi tiếp xúc với người bệnh cần có dụng cụ bảo hộ.
