Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã tạo dựng được nhiều nền tảng quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển mới. Quy mô nền kinh tế không ngừng mở rộng, thu nhập bình quân đầu người được cải thiện, vị thế đất nước trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao.
Theo Bộ Tài chính, trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế vĩ mô tiếp tục duy trì ổn định, lạm phát được kiểm soát, an ninh năng lượng được bảo đảm. Các động lực tăng trưởng như đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu đều ghi nhận kết quả tích cực, góp phần tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
Đáng chú ý, GDP 6 tháng đầu năm 2026 ước tăng 8,18% - mức cao nhất kể từ năm 2011, đưa Việt Nam vào nhóm các nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng nổi bật. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân tăng khoảng 4,38%, vẫn nằm trong mục tiêu kiểm soát lạm phát của Chính phủ.
Mặc dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định chặng đường để Việt Nam đạt mục tiêu trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 vẫn còn không ít thách thức. Theo định hướng của Đại hội XIV, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 8.500 USD, đòi hỏi nền kinh tế phải tiếp tục nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản cho rằng chuyển đổi mô hình phát triển dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là con đường tất yếu để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.
Theo ông, cùng với việc hoàn thiện thể chế, cần ưu tiên phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp bán dẫn, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học và các công nghệ lõi nhằm tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, mở rộng dư địa tăng trưởng cho nền kinh tế.
Bên cạnh việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thực hành tiết kiệm và chống lãng phí cũng được xem là giải pháp quan trọng để bổ sung nguồn lực phát triển. Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, việc sử dụng hiệu quả ngân sách, tài sản công và các nguồn lực xã hội sẽ góp phần tạo thêm dư địa cho đầu tư và tăng trưởng.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thị Túy, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế chính trị học (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) cho rằng giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi tư duy phát triển mang tính đột phá, trong đó tinh thần tiết kiệm và chống lãng phí cần được nâng lên thành một chiến lược tạo nguồn lực nội sinh.
Theo bà, lãng phí không chỉ là thất thoát về tài chính mà còn là sự mất đi những cơ hội phát triển khi đất đai, tài sản công, dòng vốn và nhiều nguồn lực khác bị "đóng băng" trong các dự án chậm triển khai hoặc vướng mắc về cơ chế. Việc tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý và khơi thông nguồn lực sẽ góp phần tạo thêm động lực cho nền kinh tế.
Các chuyên gia cũng cho rằng những định hướng lớn của Đại hội XIV chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ, quyết liệt ở tất cả các cấp, các ngành và địa phương. Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách thể chế cùng việc xây dựng đội ngũ cán bộ chất lượng cao sẽ là những yếu tố quyết định để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030, hướng tới nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.
