Trong dòng chảy văn hóa lâu đời của dân tộc Việt Nam, tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ không chỉ là một hình thức sinh hoạt văn hóa tâm linh đặc sắc mà còn là nơi kết tinh những giá trị nhân văn, tinh thần hướng thiện, lòng biết ơn và đạo lý hướng về cội nguồn. Việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của di sản này đang trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Trong hành trình ấy, câu chuyện của tân đồng Nguyễn Văn Vĩnh, một người trẻ sinh năm 1992 tại Hà Nội, là một góc nhìn đáng chú ý về sự tiếp nối văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại.

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Tứ Phủ của người Việt là một di sản văn hóa phi vật thể có giá trị đặc biệt, được hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ. Đây là tín ngưỡng thể hiện sự tôn kính đối với các vị Thánh Mẫu. Không chỉ phản ánh thế giới quan và nhân sinh quan của người Việt, tín ngưỡng thờ Mẫu còn thể hiện sự gắn bó hài hòa giữa con người với thiên nhiên, đồng thời tôn vinh vai trò, vị trí của người phụ nữ và hình tượng người Mẹ trong đời sống tinh thần dân tộc.
Điểm đặc sắc của tín ngưỡng này còn nằm ở sự hội tụ của nhiều loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống như hát chầu văn, âm nhạc, múa, trang phục, nghi lễ và nghệ thuật diễn xướng. Mỗi giá hầu, mỗi làn điệu chầu văn đều mang trong mình những câu chuyện lịch sử, nét đẹp văn hóa và những giá trị tinh thần được cộng đồng trao truyền.

Ngày 1/12/2016, UNESCO chính thức ghi danh Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ của người Việt vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị văn hóa độc đáo của Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới.
Tuy nhiên, việc được UNESCO ghi danh không chỉ là niềm tự hào mà còn đặt ra trách nhiệm lớn lao trong công tác bảo tồn và phát huy di sản. Điều quan trọng là phải giữ gìn được những giá trị nguyên bản, nhân văn, tránh những biểu hiện sai lệch, thương mại hóa hoặc lợi dụng tín ngưỡng vì mục đích cá nhân.
Trong xã hội hiện đại, bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu không đơn thuần là duy trì các nghi lễ truyền thống, mà còn là quá trình gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử, nghệ thuật và tinh thần đã được hình thành qua nhiều thế hệ. Một trong những giá trị cốt lõi của tín ngưỡng thờ Mẫu chính là tinh thần uống nước nhớ nguồn, lòng biết ơn các bậc tiền nhân, sự tôn trọng thiên nhiên và tình yêu thương con người.



Để di sản tiếp tục có sức sống trong đời sống đương đại, cần có sự chung tay của các nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ nhân, thanh đồng, thủ nhang, các cơ sở thờ tự và đông đảo cộng đồng thực hành tín ngưỡng. Đặc biệt, thế hệ trẻ cần được tạo điều kiện tiếp cận với những kiến thức chính xác về lịch sử, nguồn gốc, ý nghĩa và giá trị của tín ngưỡng. Việc tìm hiểu đúng sẽ giúp mỗi người có thái độ trân trọng, thực hành văn minh và góp phần lan tỏa những nét đẹp truyền thống.
Bên cạnh việc gìn giữ nghi lễ, cần chú trọng bảo tồn nghệ thuật hát chầu văn, các làn điệu dân gian, trang phục truyền thống, tri thức dân gian và những câu chuyện lịch sử gắn với hệ thống thần linh trong tín ngưỡng thờ Mẫu. Đó chính là nền tảng để di sản không chỉ được lưu giữ trong không gian đền phủ mà còn tiếp tục hiện diện trong đời sống văn hóa cộng đồng.
Tân đồng Nguyễn Văn Vĩnh – Người trẻ hướng về cội nguồn văn hóa dân tộc

Giữa nhịp sống hiện đại, câu chuyện của Nguyễn Văn Vĩnh là một ví dụ về sự quan tâm của người trẻ đối với tín ngưỡng truyền thống. Nguyễn Văn Vĩnh sinh năm 1992, quê quán Vạn Yên, Yên Lãng, Hà Nội, thuộc dòng họ Nguyễn Bắc. Hiện nay, Nguyễn Văn Vĩnh đang làm công việc nhân viên văn phòng, có cuộc sống gắn liền với công việc và những hoạt động thường nhật của xã hội hiện đại.
Bên cạnh công việc chuyên môn, Nguyễn Văn Vĩnh dành sự quan tâm đến tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Tứ Phủ của người Việt. Đối với Nguyễn Văn Vĩnh, việc tìm hiểu và thực hành tín ngưỡng cũng là một cách tiếp cận với những giá trị văn hóa tâm linh truyền thống, tìm hiểu phong tục, tập quán và những nét đẹp được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.



Trong hành trình tìm hiểu và thực hành tín ngưỡng, Nguyễn Văn Vĩnh có sự hướng dẫn, đồng hành của Đồng thầy Trần Văn Sơn – Thủ nhang Đền Bảo Quang Điện. Với vai trò là người dẫn trình đệ tử Nguyễn Văn Vĩnh, Đồng thầy Trần Văn Sơn đã góp phần định hướng, hướng dẫn người đệ tử tiếp cận với các nghi lễ và những giá trị văn hóa trong tín ngưỡng thờ Mẫu.
Sự hiện diện của người thầy trong hành trình này cũng cho thấy vai trò quan trọng của việc trao truyền giữa các thế hệ trong cộng đồng thực hành tín ngưỡng. Không chỉ là sự hướng dẫn về nghi lễ, quá trình học hỏi còn cần gắn liền với việc tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa văn hóa, đạo lý uống nước nhớ nguồn, tinh thần hướng thiện và trách nhiệm gìn giữ những giá trị truyền thống.

Ngày 25 tháng 8 năm Bính Ngọ (2026), Nguyễn Văn Vĩnh thực hiện nghi lễ trình đồng tại Đền Cửa Sông, đánh dấu một dấu mốc đáng nhớ trong hành trình thực hành tín ngưỡng của bản thân. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa cá nhân mà còn mở ra một chặng đường mới, đòi hỏi sự tìm hiểu nghiêm túc, tinh thần học hỏi và ý thức trách nhiệm đối với di sản văn hóa truyền thống.
Dưới sự dẫn trình của Đồng thầy Trần Văn Sơn, hành trình của Nguyễn Văn Vĩnh được đặt trong mối liên hệ giữa sự tiếp nối truyền thống và ý thức học hỏi của thế hệ trẻ. Đây cũng là một góc nhìn về vai trò của những người đang thực hành, gìn giữ và trao truyền tín ngưỡng trong đời sống cộng đồng.
Điều quan trọng đối với người thực hành tín ngưỡng không chỉ nằm ở nghi lễ hay hình thức bên ngoài, mà còn ở sự hiểu biết, lòng thành kính, cách ứng xử văn minh và ý thức gìn giữ những giá trị tốt đẹp. Một di sản văn hóa chỉ thực sự có sức sống bền vững khi được cộng đồng hiểu đúng, trân trọng và trao truyền qua các thế hệ.
Gìn giữ di sản bằng sự hiểu biết và trách nhiệm
Câu chuyện của tân đồng Nguyễn Văn Vĩnh cùng vai trò đồng hành, dẫn trình của Đồng thầy Trần Văn Sơn gợi mở một vấn đề có ý nghĩa trong công tác bảo tồn di sản: muốn gìn giữ văn hóa truyền thống, cần có sự kết nối giữa người đi trước và thế hệ tiếp nối.
Những người có kinh nghiệm trong cộng đồng thực hành tín ngưỡng, các vị thủ nhang, đồng thầy và những người am hiểu nghi lễ có vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn, trao truyền kiến thức, giúp thế hệ sau hiểu đúng về phong tục, tập quán và những giá trị văn hóa của tín ngưỡng thờ Mẫu.
Bên cạnh đó, cần đề cao tinh thần thực hành tín ngưỡng lành mạnh, tiết kiệm, phù hợp với phong tục truyền thống và quy định pháp luật; tránh mê tín dị đoan, phô trương, lãng phí hoặc lợi dụng tín ngưỡng để trục lợi.


Bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Tứ Phủ không phải là câu chuyện của riêng một cá nhân hay một thế hệ, mà là trách nhiệm chung của cộng đồng. Từ những người giữ gìn không gian thờ tự, những người thực hành tín ngưỡng đến lớp trẻ đang tìm hiểu và tiếp nối truyền thống, tất cả đều có thể góp phần làm nên sức sống lâu bền của di sản.
Hành trình của Nguyễn Văn Vĩnh, với sự dẫn trình của Đồng thầy Trần Văn Sơn – Thủ nhang Đền Bảo Quang Điện, là một câu chuyện mang ý nghĩa về sự tiếp nối ấy. Qua đó, những giá trị văn hóa tâm linh truyền thống tiếp tục được quan tâm, tìm hiểu và lan tỏa, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong đời sống hôm nay và mai sau.