Thay vì đến trường như bạn bè đồng trang lứa, mỗi ngày tại một mỏ đá ở Kenema, phía đông nam Sierra Leone, cô bé Adama, 12 tuổi, phải cùng cha mẹ đập đá để kiếm sống. Công việc nặng nhọc kéo dài hơn 5 năm qua với hy vọng tích cóp tiền quay lại lớp học, nuôi dưỡng ước mơ trở thành giáo viên. Tuy nhiên, với thu nhập chỉ khoảng 2 USD mỗi ngày cho cả gia đình, giấc mơ ấy ngày càng trở nên xa vời.
Câu chuyện của Adama không phải cá biệt. Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), hiện vẫn còn khoảng 138 triệu trẻ em trên toàn cầu đang tham gia lao động, trong đó nhiều em phải làm việc trong điều kiện không an toàn tại các trang trại, hầm mỏ và công xưởng. Điều này không chỉ tước đi quyền được học tập mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ.
Bức tranh lao động trẻ em trên thế giới cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa các khu vực. Châu Á – Thái Bình Dương đã đạt được tiến bộ đáng kể khi tỷ lệ lao động trẻ em giảm xuống còn khoảng 3%. Trong khi đó, khu vực châu Phi cận Sahara vẫn là điểm nóng, chiếm gần hai phần ba tổng số lao động trẻ em toàn cầu. Đói nghèo và xung đột được xác định là những nguyên nhân chính khiến trẻ em phải bỏ học và tham gia lao động từ sớm.
Dù số lượng lao động trẻ em đã giảm gần một nửa trong 20 năm qua, song để đạt mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn tình trạng này vào năm 2030, thế giới cần tăng tốc nỗ lực lên gấp nhiều lần. Các chuyên gia nhận định đây là thách thức lớn trong bối cảnh bất ổn kinh tế, xung đột và bất bình đẳng vẫn đang gia tăng ở nhiều nơi.
Lao động trẻ em không chỉ là vấn đề nhân đạo mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai. Việc trẻ em phải lao động sớm khiến các em mất đi cơ hội học tập, kéo theo vòng luẩn quẩn của nghèo đói, thất học và thiếu kỹ năng. Hệ quả lâu dài là cản trở sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.
Năm nay, Ngày Thế giới chống lao động trẻ em được phát động với chủ đề “Thẻ đỏ với lao động trẻ em: Công bằng cho trẻ em, việc làm tử tế cho người lớn”. Thông qua thông điệp này, ILO và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) kêu gọi các quốc gia tăng cường đầu tư vào an sinh xã hội, bảo đảm giáo dục toàn diện và tạo sinh kế bền vững cho người lao động.
Chấm dứt lao động trẻ em là một hành trình dài và nhiều thách thức, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chính phủ, tổ chức quốc tế và toàn xã hội. Chỉ khi người lớn có việc làm ổn định, trẻ em mới có cơ hội trở lại trường học, được sống đúng với tuổi thơ và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.
