Thanh tra thành phố Hà Nội vừa công khai kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác và vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn, thời kỳ từ năm 2019 đến tháng 6/2024.
Theo kết luận, trên địa bàn Hà Nội có 12 giấy phép khai thác khoáng sản do UBND thành phố cấp. Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra chỉ có 7 mỏ đang hoạt động, trong khi 5 mỏ dừng hoặc tạm dừng khai thác.
Nguyên nhân được xác định chủ yếu liên quan đến việc giấy phép hết hạn, chưa hoàn thành thủ tục đất đai, chưa có phương án vận chuyển khoáng sản hoặc phát sinh sai phạm phải thanh tra, điều tra. Đoàn thanh tra đã tiến hành thanh tra xác suất tại 4 mỏ vật liệu xây dựng.
Trong đó có mỏ khai thác đá bazan tại xã Hòa Thạch, huyện Quốc Oai trước đây, nay là xã Phú Cát, do Công ty TNHH Xây dựng và sản xuất vật liệu xây dựng Hà Tây làm chủ đầu tư dự án.
Mỏ đá bazan tại xã Đông Xuân, huyện Quốc Oai trước đây, nay là xã Yên Xuân, do Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng Vinaconex làm chủ đầu tư.
Hai mỏ còn lại là mỏ khai thác cát tại xã Liên Hồng và xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng trước đây, nay thuộc xã Ô Diên, do Công ty Cổ phần Tư vấn và Đầu tư Hàng Hải làm chủ đầu tư; và mỏ khai thác cát tại xã Thạch Đà, huyện Mê Linh trước đây, nay thuộc xã Yên Lãng, do Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn làm chủ đầu tư.
Qua thanh tra, cơ quan chức năng chỉ ra nhiều tồn tại trong quá trình quản lý, khai thác tại các mỏ. Đáng chú ý, một số đơn vị có hành vi sử dụng đất sai mục đích, cho đơn vị khác thuê đất để làm bãi chứa và sản xuất vật liệu xây dựng.
Có trường hợp xây dựng trạm trộn bê tông nhưng không có giấy phép xây dựng, không có giấy phép bảo vệ môi trường, dẫn tới nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.
Trong thực hiện nghĩa vụ tài chính, kết luận thanh tra cũng chỉ ra nhiều vấn đề đáng chú ý. Một số đơn vị chưa nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với trữ lượng đã khai thác; áp dụng sai mức phí bảo vệ môi trường; kê khai, nộp thiếu phí bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên và phí cải tạo, phục hồi môi trường.
Ngoài ra, việc thăm dò, khai thác khoáng sản cũng không lưu giữ đầy đủ hồ sơ tài liệu, dẫn đến không có cơ sở để xác định trữ lượng mỏ đá do Công ty thăm dò với trữ lượng; không khai thác trong giai đoạn dài; không lắp đặt trạm cân nên không có cơ sở để xác định khối lượng khai thác; không có hồ sơ, bản vẽ, sổ sách theo dõi, thống kê sản lượng khai thác thực tế; không thực hiện việc hoàn thổ, không phục hồi môi trường, không thực hiện các thủ tục đóng cửa mỏ trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và có dấu hiệu thu lợi bất chính từ hành vi trên...
Thanh tra thành phố Hà Nội kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm điểm đối với lãnh đạo Sở; Kiểm điểm trách nhiệm đối với Trưởng, Phó phòng Khoáng sản trong việc tham mưu ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quản lý khoáng sản chưa đầy đủ, chưa kịp thời theo dõi, đôn đốc các mỏ được cấp phép nhưng chậm hoặc không đưa vào khai thác, chưa quản lý chặt chẽ nghĩa vụ tài chính.
Đáng chú ý nhất, Thanh tra thành phố kiến nghị chuyển cơ quan điều tra xem xét, xử lý theo quy định đối với các sai phạm xảy ra trong thời gian dài, có tính hệ thống, gây thất thoát lớn tài nguyên và ngân sách Nhà nước tại 4 đơn vị tham gia hoạt động khoáng sản, vận chuyển khoáng sản vật liệu xây dựng được thanh tra xác suất.
Việc kiến nghị chuyển cơ quan điều tra cho thấy tính chất của các sai phạm được Thanh tra thành phố đánh giá ở mức cần tiếp tục làm rõ theo quy định pháp luật. Đây cũng là bước xử lý tiếp theo nhằm xác định đầy đủ tính chất, mức độ vi phạm và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
