Phát biểu bế mạc Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI sáng 16/6, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết đây là hội nghị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hội nghị nhằm quán triệt sâu sắc tinh thần Kết luận của Bộ Chính trị về công tác xây dựng pháp luật, đồng thời thống nhất nhận thức và phương thức tổ chức thực hiện các nhiệm vụ lập pháp trong toàn hệ thống chính trị.
Theo Chủ tịch Quốc hội, qua nhiều kỳ Đại hội Đảng, thể chế luôn được xác định là một trong những điểm nghẽn lớn cần tập trung tháo gỡ, cùng với hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực. Những năm gần đây, Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan liên quan đã dành nhiều nguồn lực để hoàn thiện thể chế, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và củng cố hệ thống chính trị.
Khối lượng công tác lập pháp trong các nhiệm kỳ gần đây không ngừng gia tăng. Nếu Quốc hội khóa XII thông qua 67 luật, khóa XIII thông qua 107 luật, khóa XIV thông qua 73 luật thì Quốc hội khóa XV đã thông qua tới 151 luật cùng nhiều nghị quyết quan trọng. Đặc biệt, trong hai năm 2024–2025, Quốc hội đã tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế thông qua việc ban hành số lượng lớn các văn bản pháp luật phục vụ yêu cầu phát triển đất nước.
Trên cơ sở đó, mục tiêu của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI được xác định là tiếp tục khắc phục những hạn chế của các nhiệm kỳ trước, đồng thời đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức và cách thức tổ chức thực hiện công tác xây dựng pháp luật. Trong đó, yêu cầu xuyên suốt là kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng “lợi ích nhóm”, “lợi ích cục bộ” trong quá trình xây dựng pháp luật.
Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh việc đổi mới kỹ thuật lập pháp theo hướng luật chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, cốt lõi thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Các nội dung mang tính kỹ thuật, thường xuyên biến động sẽ được giao cho Chính phủ, bộ, ngành và địa phương quy định theo thẩm quyền, nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong quản lý và điều hành.
Một trong những điểm nhấn quan trọng được Chủ tịch Quốc hội đề cập là vai trò kiến tạo của pháp luật. Theo đó, pháp luật không chỉ dừng lại ở việc quản lý những gì đã có mà còn phải mở đường cho những cái mới, không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu mà còn góp phần kiến tạo tương lai phát triển. Tinh thần này cũng phù hợp với chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc pháp luật phải vừa “mở đường” vừa “sửa đường”.Để nâng cao chất lượng lập pháp, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu quá trình xây dựng chính sách và pháp luật phải bám sát thực tiễn, đánh giá đầy đủ tác động và tham khảo rộng rãi ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học và các đối tượng chịu tác động. Việc tạo sự đồng thuận ngay từ giai đoạn chuẩn bị được coi là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm tính khả thi của các dự án luật và hiệu quả thi hành sau khi ban hành.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Quốc hội được đánh giá là bước tiến quan trọng. Việc triển khai Quốc hội số, ứng dụng AI và các nền tảng số đã góp phần nâng cao hiệu quả xử lý công việc, hỗ trợ nghiên cứu, rà soát và tổng hợp khối lượng lớn văn bản pháp luật, qua đó tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng phục vụ hoạt động lập pháp.
Theo Chủ tịch Quốc hội, trong bối cảnh khối lượng công việc lập pháp ngày càng lớn, nếu không đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo thì sẽ khó đáp ứng yêu cầu đặt ra. Vì vậy, các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành cần tiếp tục tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong toàn bộ quy trình xây dựng pháp luật, từ nghiên cứu chính sách đến soạn thảo, thẩm tra và tổ chức thực hiện.
Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản, Chủ tịch Quốc hội khẳng định cần chuyển mạnh từ trạng thái “bị động chạy theo thực tiễn” sang “chủ động dẫn dắt lập pháp”, với cách làm bài bản, quy trình hiện đại và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ.
Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI được dự báo sẽ đối mặt với khối lượng công tác lập pháp đặc biệt lớn, với tổng cộng 192 nhiệm vụ cần triển khai. Trong đó, từ nay đến hết năm 2026 có 61 nhiệm vụ đã được đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh; 39 nhiệm vụ cần hoàn thành trong năm 2027 để đưa vào chương trình năm 2028; 26 nhiệm vụ cho năm 2029 và 14 nhiệm vụ cho năm 2030.
Trước yêu cầu đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ cần khẩn trương xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm rõ ràng, đồng thời đẩy nhanh tiến độ rà soát, nghiên cứu các nhiệm vụ lập pháp, bảo đảm hoàn thành theo đúng yêu cầu đề ra.
Với tinh thần đổi mới và trách nhiệm cao, cùng sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan trong hệ thống chính trị, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ tin tưởng công tác xây dựng pháp luật trong nhiệm kỳ tới sẽ đạt nhiều kết quả tích cực. Qua đó, Quốc hội khóa XVI được kỳ vọng sẽ trở thành nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, hiện đại, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế và phù hợp sâu sắc với thực tiễn Việt Nam, hướng tới các mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước.
