Dù chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, trên khắp cả nước vẫn còn hàng trăm nghìn hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Mỗi ngôi mộ chưa có tên là một nỗi day dứt chưa thể nguôi ngoai của thân nhân và cũng là món nợ nghĩa tình mà các thế hệ hôm nay luôn nỗ lực bù đắp.
Nhằm phục vụ công tác xác định danh tính liệt sĩ bằng công nghệ ADN, Bộ Công an đang triển khai đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân trên phạm vi cả nước. Tại tỉnh Tuyên Quang, từ ngày 22 đến 27/7, Công an tỉnh đồng loạt tổ chức lấy mẫu ADN cho hơn 3.700 thân nhân liệt sĩ tại 18 điểm cố định cùng 3 tổ công tác lưu động đến tận nhà người dân có hoàn cảnh đặc biệt.
Đợt cao điểm huy động hơn 1.260 cán bộ, chiến sĩ cùng các lực lượng phối hợp tham gia, thể hiện quyết tâm đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu ADN phục vụ việc đối chiếu, xác minh danh tính các liệt sĩ còn chưa rõ thông tin.
Hơn nửa thế kỷ chờ ngày đoàn tụ
Ở tuổi 87, ông Đào Văn Nhân (phường Mỹ Lâm, tỉnh Tuyên Quang) vẫn đau đáu mong một lần được biết nơi yên nghỉ của hai người em trai là liệt sĩ Đào Văn Toàn và Đào Xuân Hoa, hy sinh lần lượt vào các năm 1968 và 1972.
Suốt hơn 50 năm qua, gia đình đã nhiều lần tìm kiếm tại các nghĩa trang liệt sĩ, dò hỏi đồng đội cũ nhưng vẫn chưa có kết quả.
Đến điểm lấy mẫu ADN, ông Nhân coi đây là cơ hội quý giá để khoa học giúp gia đình hoàn thành tâm nguyện nhiều thế hệ.
"Tôi chỉ mong trước khi nhắm mắt có thể tìm được các em, hoặc ít nhất con cháu sau này sẽ biết nơi các chú yên nghỉ để hương khói", ông xúc động chia sẻ.
Gửi gắm niềm tin vào khoa học
Cũng mang theo niềm hy vọng ấy, bà Lù Thị Sung, người dân tộc H'Mông ở xã Hùng Lợi, đã vượt gần 60km đường đèo để đến điểm lấy mẫu.
Anh trai bà là liệt sĩ Lù Lao Chín hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979 tại Cao Bằng. Với bà, việc hiến mẫu ADN không chỉ phục vụ công tác giám định mà còn là niềm tin vào khả năng đưa người thân trở về sau gần nửa thế kỷ xa cách.
"Tôi mong một ngày gia đình sẽ tìm được anh để đưa về quê hương, để con cháu có nơi hương khói mỗi dịp lễ, Tết", bà nghẹn ngào nói.
Xây dựng cơ sở dữ liệu ADN phục vụ xác định danh tính liệt sĩ
Theo thống kê, đến giữa tháng 6, lực lượng công an tại Tuyên Quang đã cập nhật thông tin của hơn 6.200 thân nhân liệt sĩ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Trong đó, hơn 3.900 trường hợp thuộc diện chưa xác định được thông tin phần mộ. Lực lượng chức năng đã hoàn thiện dữ liệu của hơn 5.600 thân nhân theo dòng họ mẹ và đăng ký thu nhận mẫu ADN cho trên 4.000 người.
Việc kết hợp dữ liệu dân cư với công nghệ giám định ADN được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả xác minh, đối chiếu và trả lại tên cho các liệt sĩ còn chưa xác định được danh tính.
Nỗ lực không để sót bất kỳ trường hợp nào
Đại diện chính quyền địa phương cho biết, các tổ dân phố, hội cựu chiến binh, đoàn thanh niên cùng nhiều lực lượng đã được huy động để rà soát, liên hệ với từng gia đình, hướng dẫn đầy đủ thủ tục nhằm bảo đảm không bỏ sót đối tượng thuộc diện lấy mẫu.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn khi số lượng mẫu cần thu nhận lớn, trong khi nhiều thân nhân đã cao tuổi, sức khỏe hạn chế hoặc sinh sống ở vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, các tổ công tác lưu động phải trực tiếp đến từng địa bàn để hỗ trợ người dân.
"Mệnh lệnh từ trái tim"
Theo Thiếu tướng Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Công an tỉnh Tuyên Quang, chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không đơn thuần là một nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Ông yêu cầu toàn lực lượng tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ, thực hiện đúng quy trình, bảo đảm an toàn và chính xác trong từng khâu lấy mẫu, quyết tâm hoàn thành mục tiêu thu nhận mẫu sinh phẩm của 100% thân nhân liệt sĩ thuộc diện trên địa bàn.
Hành trình trả lại tên cho các liệt sĩ vẫn còn nhiều thử thách. Tuy nhiên, với sự chung sức của cả hệ thống chính trị cùng sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, hy vọng sẽ ngày càng có thêm nhiều anh hùng liệt sĩ được xác định danh tính, trở về trong vòng tay gia đình và quê hương sau nhiều thập kỷ mong ngóng.
