Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá, sau khoảng sáu tháng triển khai Nghị quyết số 80, công tác phát triển văn hóa đã đạt nhiều kết quả tích cực. Hệ thống chỉ đạo từ Trung ương đến địa phương từng bước được kiện toàn; tất cả các tỉnh, thành phố đã ban hành chương trình hành động, tạo nền tảng để đưa các chủ trương của Đảng vào thực tiễn.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bên cạnh những chuyển biến tích cực, quá trình triển khai vẫn còn không ít hạn chế. Một số bộ, ngành chưa hoàn thành chương trình hành động theo yêu cầu; nguồn lực dành cho lĩnh vực văn hóa vẫn thấp hơn mục tiêu đề ra. Khoảng cách giữa chủ trương và hiệu quả thực tế vẫn còn khá lớn, đòi hỏi các cấp, các ngành phải quyết liệt hơn trong thời gian tới.
Đáng chú ý, người đứng đầu Đảng, Nhà nước chỉ ra bốn "khoảng trống" lớn đang cản trở quá trình phát triển văn hóa. Đó là khả năng lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam trên môi trường số còn hạn chế; việc chuyển hóa di sản thành dữ liệu số, tài sản trí tuệ và nguồn lực phát triển chưa tương xứng; năng lực sáng tạo các sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh quốc tế còn yếu; đồng thời hệ sinh thái và thể chế phát triển công nghiệp văn hóa vẫn chưa đáp ứng yêu cầu mới.
Để khắc phục những tồn tại trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị toàn hệ thống chính trị quán triệt ba định hướng chuyển đổi quan trọng. Trước hết, cần thay đổi tư duy, xác định văn hóa không chỉ là một lĩnh vực phát triển mà phải trở thành nền tảng tinh thần, động lực và trụ cột trong mọi quyết sách phát triển đất nước.
Bên cạnh đó, quá trình phát triển văn hóa cần mở rộng sang cả không gian số, xây dựng năng lực tự chủ về dữ liệu, nền tảng và nội dung số mang bản sắc Việt Nam, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới. Song song với việc bảo tồn, cần đẩy mạnh sáng tạo để văn hóa tạo ra tri thức mới, sản phẩm mới và giá trị kinh tế mới.
Trong sáu tháng cuối năm, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa được yêu cầu tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế và chính sách nhằm khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện cho hoạt động sáng tạo và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa. Đồng thời, cần xây dựng các bộ chỉ số đánh giá phát triển văn hóa, thúc đẩy chuyển đổi số và hoàn thiện hạ tầng văn hóa số trên phạm vi cả nước.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trong bối cảnh các nền tảng số ngày càng ảnh hưởng mạnh đến nhận thức và lối sống của xã hội, việc phát triển các nền tảng, sản phẩm và hệ sinh thái nội dung số mang đậm bản sắc Việt Nam là yêu cầu cấp thiết. Điều này không chỉ góp phần bảo vệ các giá trị văn hóa dân tộc mà còn nâng cao sức cạnh tranh của văn hóa Việt Nam trên môi trường quốc tế.
Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đẩy nhanh quá trình số hóa di sản theo hướng thực chất, bảo đảm dữ liệu có thể khai thác phục vụ giáo dục, nghiên cứu, du lịch, công nghiệp văn hóa và phát triển trí tuệ nhân tạo. Việc số hóa phải hướng tới hình thành nguồn tri thức số và tài sản trí tuệ quốc gia, thay vì chỉ dừng lại ở việc lưu trữ dữ liệu.
Đối với phát triển công nghiệp văn hóa, người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu Chính phủ sớm hoàn thiện hệ thống thống kê quốc gia, xác định rõ các lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng, lựa chọn những dự án trọng điểm và xây dựng các trung tâm công nghiệp văn hóa phù hợp với lợi thế từng địa phương. Mục tiêu là biến sức mạnh văn hóa thành năng lực cạnh tranh quốc gia và động lực tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.
Kết thúc bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi". Trong bối cảnh hiện nay, văn hóa không chỉ giữ vai trò định hướng tinh thần mà còn phải trở thành sức mạnh mềm, nguồn lực nội sinh và nền tảng quan trọng để đất nước phát triển bền vững trong kỷ nguyên số. Tổng Bí thư đề nghị các cấp, các ngành khẩn trương cụ thể hóa các nhiệm vụ được giao, tạo chuyển biến rõ nét trong việc triển khai Nghị quyết số 80, đưa văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển của đất nước.
