Sáng 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày tờ trình dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) với nhiều nội dung đáng chú ý nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác phổ biến pháp luật.
Mở rộng nhóm đối tượng được ưu tiên tiếp cận pháp luật
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dự thảo luật kế thừa các quy định của luật hiện hành nhưng có điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh mới. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung thêm một số nhóm đối tượng đặc thù gồm người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, người cao tuổi, người bị phạt cải tạo không giam giữ và người chấp hành xong án phạt tù đang tái hòa nhập cộng đồng.
Đối với người lao động, dự thảo tiếp tục ưu tiên nhóm làm việc trong khu công nghiệp, khu chế xuất và người có mức lương bằng mức lương tối thiểu vùng. Đồng thời, quy định rõ hơn về chính sách hỗ trợ cũng như trách nhiệm của các cơ quan trong việc phổ biến, giáo dục pháp luật cho những nhóm này.
Để bảo đảm hiệu quả thực thi, dự thảo cũng đề xuất ưu tiên bố trí nguồn lực tương xứng cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với các đối tượng đặc thù, góp phần cụ thể hóa định hướng của Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo
Một điểm mới khác của dự thảo luật là bổ sung các quy định về truyền thông chính sách và đa dạng hóa phương thức phổ biến pháp luật trên nền tảng số.
Theo đó, công tác phổ biến pháp luật sẽ được triển khai thông qua mạng xã hội, nền tảng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin pháp luật nhanh chóng, thuận tiện hơn.
Dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật, cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan báo chí, người đứng đầu các bộ, ngành và chính quyền địa phương trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ phổ biến, giáo dục pháp luật.
Ngoài ra, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân như luật sư, luật gia, đơn vị cung cấp dịch vụ pháp lý, người sử dụng lao động hay cơ quan thi hành án hình sự cũng được bổ sung nhằm huy động sự tham gia của toàn hệ thống chính trị.
Hoàn thiện cơ chế tổ chức và giáo dục pháp luật
Dự thảo luật tiếp tục duy trì mô hình Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở Trung ương và cấp tỉnh, đồng thời cho phép người đứng đầu bộ, ngành hoặc Chủ tịch UBND cấp xã quyết định thành lập hội đồng khi cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Trong lĩnh vực giáo dục, dự thảo yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp đưa nội dung kiến thức pháp luật liên quan đến ngành nghề đào tạo vào chương trình giảng dạy, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho người học.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng hoàn thiện quy định về đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật và bổ sung cơ chế bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho công chức, viên chức.
Đề nghị làm rõ tiêu chí xác định đối tượng đặc thù
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết đa số ý kiến thống nhất với việc mở rộng nhóm đối tượng đặc thù như dự thảo đề xuất.
Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị cần quy định rõ tiêu chí xác định những trường hợp "khó khăn, hạn chế trong tiếp cận pháp luật" để làm căn cứ giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong quá trình triển khai.
Đối với Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã, nhiều ý kiến cũng đề xuất quy định cụ thể hơn về thẩm quyền thành lập nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng và phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
